07.09.2026 r.
Leżajsk wzbogacił się o nową realizację artystyczną poświęconą tradycji zabawkarstwa drewnianego ziemi leżajskiej. Uroczyste odsłonięcie muralu, który powstał na ścianie budynku przy ul. Marii Curie-Skłodowskiej 3, odbyło się 3 września 2026 roku. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele samorządów, instytucji kultury, partnerzy przedsięwzięcia, zaproszeni goście, mieszkańcy oraz dzieci i młodzież z leżajskich szkół. Wielkoformatowa kompozycja została zrealizowana w ramach projektu Województwa Podkarpackiego „Przestrzeń Dziedzictwa”, który poprzez sztukę w przestrzeni publicznej przybliża historię, kulturę i dziedzictwo regionu.
Centralnym motywem muralu jest spotkanie zabawkarza z dzieckiem. Łącząca ich drewniana zabawka staje się metaforą międzypokoleniowego przekazu tradycji – wiedzy, umiejętności i doświadczenia, dzięki którym lokalne rzemiosło pozostaje żywe. Kompozycja nawiązuje do bogatej historii zabawkarstwa ziemi leżajskiej, rozwijanego przez pokolenia miejscowych twórców. O znaczeniu tej tradycji świadczy również wpisanie w 2025 roku zabawkarstwa drewnianego z Brzózy Stadnickiej na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego.
Do znaczenia tej realizacji w kontekście całego projektu „Przestrzeń Dziedzictwa” odniósł się Mateusz Werner, dyrektor Departamentu Kultury i Ochrony Dziedzictwa Narodowego UMWP:
– Dziesiąty mural w ramach projektu Samorządu Województwa „Przestrzeń Dziedzictwa” ma dla nas symboliczny i szczególny wymiar. Dziewiąty, w Rudniku nad Sanem, poświęcony był plecionkarstwu wpisanemu na Listę reprezentatywną niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości UNESCO. Wierzymy, że ten – dziesiąty mural – niejako wyprzedzi fakty i zabawkarstwo również znajdzie się na tej liście, a mural poświęcony tej wspaniałej tradycji województwa podkarpackiego już będzie istniał – zaznaczył.
Autorem projektu i wykonawcą muralu jest Mgr Mors (Mariusz Brodowski). Jego artystyczna interpretacja nadała leżajskiej tradycji współczesną formę, a przedstawiony motyw pozwolił wyrazić najważniejsze przesłanie realizacji – ciągłość i międzypokoleniowy przekaz dziedzictwa. Sam artysta, opowiadając o pracy nad muralem, podkreślił znaczenie współpracy z Muzeum Ziemi Leżajskiej i możliwości bezpośredniego poznania lokalnej tradycji zabawkarskiej.
– To przepiękna historia, którą miałem okazję poznać dzięki Muzeum Ziemi Leżajskiej. Bardzo dziękuję panu dyrektorowi i całemu zespołowi, który ze mną współpracował. Mogłem zobaczyć tradycyjne zabawki, poznać ich historię, a nawet samemu się nimi pobawić. Jedną z nich umieściłem właśnie na muralu – mówił Mgr Mors – Mariusz Brodowski.
Szczególnymi gośćmi uroczystości byli Jan Puk – rzeźbiarz i zabawkarz związany z tradycyjnym rzemiosłem ludowym – oraz Jan Dudziak, mistrz zabawkarstwa z Brzózy Stadnickiej. To właśnie oni dokonali symbolicznego odsłonięcia muralu. Spotkanie uznanych twórców i najmłodszego pokolenia obecnego podczas uroczystości szczególnie mocno wybrzmiało w kontekście przesłania muralu – tradycji, która pozostaje żywa dzięki ludziom i jest przekazywana dalej.
Uroczystość miała swoją kontynuację w Muzeum Ziemi Leżajskiej, gdzie uczestnicy zwiedzili wystawę etnograficzno-zabawkarską. Zgromadzone na niej eksponaty pozwoliły spojrzeć na tradycję przedstawioną na muralu przez pryzmat autentycznych wyrobów miejscowych twórców i lepiej poznać jej historię. Muzycznym dopełnieniem wydarzenia był koncert Powiatowej Orkiestry Divertimento pod batutą Rafała Czarnackiego.
Mural powstał dzięki współpracy Województwa Podkarpackiego, Starostwa Powiatowego w Leżajsku, Muzeum Ziemi Leżajskiej oraz Spółdzielni Mieszkaniowej w Leżajsku. Wspólne przedsięwzięcie połączyło wiedzę historyczną i troskę o zachowanie lokalnego dziedzictwa ze współczesnym językiem sztuki. Projekt „Przestrzeń Dziedzictwa” koordynuje Departament Kultury i Ochrony Dziedzictwa Narodowego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podkarpackiego w Rzeszowie.
Aleksandra Sęp, UMWP
