22.10.2026 r.
Tradycja, która łączy pokolenia. Międzynarodowy Dzień Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego w Rudniku nad Sanem
Niematerialne dziedzictwo kulturowe żyje dzięki ludziom – ich wiedzy, doświadczeniu i umiejętnościom przekazywanym z pokolenia na pokolenie. O znaczeniu tego przekazu, wyzwaniach związanych z ochroną żywych tradycji oraz ich miejscu we współczesnym świecie rozmawiano 16 października 2026 roku w Rudniku nad Sanem podczas III wojewódzkich obchodów Międzynarodowego Dnia Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego.
Wybór gospodarza tegorocznego spotkania miał szczególne znaczenie. Rudnik nad Sanem od pokoleń związany jest z plecionkarstwem, które współtworzy historię miasta i tożsamość jego mieszkańców. W grudniu 2025 roku tradycje plecionkarskie w Polsce zostały wpisane na Listę Reprezentatywną Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego Ludzkości UNESCO. Rudnik nad Sanem, obok Nowego Tomyśla i Łowicza, należy do ważnych ośrodków pielęgnowania i przekazywania tych umiejętności.
Od wiklinowego splotu do przyszłości tradycji
Plecionkarstwo stało się punktem wyjścia do szerszej rozmowy o niematerialnym dziedzictwie kulturowym. Podczas konferencji przybliżono historię rudnickiego wikliniarstwa, właściwości wykorzystywanych materiałów, techniki wyplatania oraz współczesne kierunki rozwoju rzemiosła. Ważne miejsce zajęły zagadnienia związane z międzypokoleniowym przekazem, przyszłością tradycyjnych zawodów, rolą edukacji oraz działaniami służącymi ochronie i popularyzacji żywych tradycji. Zaprezentowano również inicjatywę „Niematerialne Podkarpackie”, ukazującą bogactwo kulturowego dziedzictwa regionu i podejmowane działania na rzecz jego zachowania.
Rozmowy znalazły praktyczne dopełnienie podczas wizyty w Centrum Wikliniarstwa w Rudniku nad Sanem, połączonej z warsztatami plecionkarskimi. Bezpośredni kontakt z materiałem i procesem wyplatania pozwolił uczestnikom dostrzec, że istotą tego dziedzictwa są nie tylko powstające wyroby, lecz przede wszystkim wiedza i kunszt obecne w pracy ludzkich rąk.
Podkarpackie – różne miejsca, wspólna troska o dziedzictwo
Wojewódzkie obchody Międzynarodowego Dnia Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego są inicjatywą Województwa Podkarpackiego, realizowaną od 2024 roku. Pierwsza edycja odbyła się w Medyni Głogowskiej, miejscu związanym z tradycjami garncarskimi. Rok później gospodarzem wydarzenia był Płazów, gdzie szczególną uwagę poświęcono drzeworytowi płazowskiemu. W 2026 roku uczestnicy spotkali się w Rudniku nad Sanem, którego kulturową tożsamość od pokoleń kształtuje plecionkarstwo.
Wędrowny charakter obchodów pozwala każdego roku przybliżać inne tradycje i środowiska ich depozytariuszy, a jednocześnie tworzy przestrzeń do wymiany wiedzy, doświadczeń i dobrych praktyk. Spotkania te przypominają, że ochrona niematerialnego dziedzictwa nie polega wyłącznie na zachowaniu pamięci o przeszłości, lecz przede wszystkim na tworzeniu warunków, w których tradycje mogą nadal trwać i rozwijać się.
Organizatorem III wojewódzkich obchodów Międzynarodowego Dnia Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego było Województwo Podkarpackie. Partnerami wydarzenia były Caritas Diecezji Sandomierskiej oraz Gmina i Miasto Rudnik nad Sanem, a operatorem Centrum Wikliniarstwa w Rudniku nad Sanem.
Aleksandra Sęp, UMWP
