Mistrz – Jan Dudziak

Przejaw dziedzictwa niematerialnego – tradycyjne zabawkarstwo drewniane

Miejsce występowania przejawu – Brzóza Stadnicka

Jan Dudziak – mistrz zabawkarstwa z Brzózy Stadnickiej, twórca ludowy od ponad 20 lat z pasją i niezwykłą precyzją wykonujący tradycyjne drewniane zabawki. Reprezentuje jedno z najbardziej rozpoznawalnych rzemiosł Podkarpacia, wywodzące się z dawnych tradycji Lasowiaków i leżajskiego ośrodka zabawkarskiego. Tajniki pracy w drewnie poznawał od najmłodszych lat w kręgu rodzinnym – jego dziadek zajmował się wyrobem prawideł do butów, ojciec wykonywał drewniane łyżki, a wuj, Józef Golec, był znanym w okolicy zabawkarzem. To właśnie w jego warsztacie Jan Dudziak zdobywał pierwsze doświadczenia i uczył się tradycyjnych technik rzemieślniczych.
W swojej domowej pracowni nieprzerwanie tworzy wozy z konikami, ptaki klepaki, dzięciołki, karety, taczki, wózki i kołyski – wszystkie ręcznie wycinane, strugane i malowane. Rocznie powstaje blisko 300 zabawek, wiernie odtwarzających dawne formy i kolorystykę charakterystyczną dla Brzózy Stadnickiej. Choć korzysta z prostych maszyn, często własnej konstrukcji, większość pracy wykonuje ręcznie, używając nożyka, dłuta i pędzla. Do wyrobu zabawek wybiera miękkie drewno, takie jak lipa, olcha czy topola, a do malowania stosuje farby wodne i akrylowe.
Jan Dudziak jest dziś jednym z ostatnich czynnych twórców zabawkarskich w regionie. Swoją wiedzą chętnie dzieli się z innymi, prowadząc warsztaty i pokazy dla dzieci oraz dorosłych w szkołach, muzeach i podczas wydarzeń plenerowych. Jego prace znajdują się w zbiorach muzealnych i kolekcjach prywatnych w Polsce oraz za granicą. Działalność mistrza to nie tylko kontynuacja rodzinnego dziedzictwa, lecz także żywa lekcja historii i kultury regionu. Warto podkreślić także, że zabawkarstwo drewniane z Brzózy Stadnickiej zostało wpisane na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego.